احمد على سپهر ( مورخ الدوله )

452

ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )

و بادكوبه سكونت داشته و عوائد فراوان بدست ميآوردند يعنى امتعهء روسى از قبيل شكر و چاى و منسوجات و شيشه آلات و آهن و غيره را ارزان ميخريدند و گران ميفروختند . همينطور اجناس صادراتى ايران از هر قبيل حتى پوست انار و سم چهارپايان در بازارهاى روسيه به بهاى طلا معامله ميشد ، اما بعد از طلوع انقلاب ولايات شمالى ايران كه قبلا ثروت سرشارى داشتند كم‌كم رونق بازار خود را از دست دادند . از نقطهء نظر سياسى انقلاب روسيه براى ايران متضمن منافع بيشمار بود ؛ البته در دورهء كرنسكى تغيير محسوسى در سياست روس بنفع ايران ظاهر نشد حتى حزب « كادت » ( كنستى توسيونل دموكرات ) مركب از بسيارى دانشمندان و روشنفكران كه سابقا شدت عمل دولت تزار را مورد تقبيح و انتقاد قرار داده و در حكومت كرنسكى نفوذ بيشترى بدست آورده بود معذلك كمكى بايران ننمود و لكن همين كه لنين اختيارات را قبضه كرد بىدرنگ بالغاء امتيازات و قيودى كه از طرف تزارها جبرا بايران تحميل شده بود پرداخت و امر باحضار سپاهيان روسى از خاك ايران صادر كرد . در به دو انقلاب موقعى كه كرنسكى حكومت موقتى تشكيل داد سفارت ايران در پطروگراد مركب بود از پرنس اسحق مفخم - الدوله وزيرمختار ، اسد بهادر مستشار سفارت ، اسد بهادر شارژه‌دافر ايران